Category: Συνεντεύξεις

Η διευθύντρια της Αιματολογικής Κλινικής του ΠΑΓΝΗ και της Δημόσιας Τράπεζας Ομφαλικών Βλαστοκυττάρων Κρήτης (ΔηΤΟΒ Κρήτης) μιλά για τη σημασία, τους στόχους και το “αύριο” στη χρήση του ομφαλικού αίματος.

Πόσοι και πόσα γνωρίζουμε για την αξία που έχει το αίμα στον ομφάλιο λώρο και τον πλακούντα, το οποίο μέχρι πριν κάμποσο καιρό πετιόταν ως νοσοκομειακό απόβλητο; Ο κόσμος στην Κρήτη αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα ενημερώνεται πια και οι υποψήφιοι γονείς προχωρούν -αν και σε μικρό ποσοστό ακόμη- στην αλτρουιστική πράξη της δωρεάς, σώζοντας εν τέλει παιδιά κι ενήλικους σε όλο τον κόσμο!

Στο νησί μας, έχουμε την τύχη από το 2016 να λειτουργεί μία εκ των τριών Δημόσιων Τραπεζών στη χώρα, η ΔηΤΟΒ Κρήτης, και η καθηγήτρια Ελένη Παπαδάκη μάς δίνει την εικόνα που υπάρχει στην Κρήτη κι όχι μόνο αλλά και μας πληροφορεί για τα ελπιδοφόρα αποτελέσματα που προκύπτουν από άλλες χρήσεις των αιμοποιητικών αυτών κυττάρων.

• Ποια η σημασία του ομφαλικού αίματος και της δωρεάς αυτού;

Το Ομφαλιοπλακουντιακό Αίμα (ΟπΑ) ή πιο απλά Ομφαλικό Αίμα, είναι το αίμα που παραμένει στον ομφάλιο λώρο και τον πλακούντα μετά την ολοκλήρωση του τοκετού και την απολίνωση του ομφαλίου λώρου. Δηλαδή είναι το αίμα που περισσεύει στον ομφάλιο λώρο, μετά την απομάκρυνση του νεογνού. To ΟπΑ, που συνήθως πετάγεται ως βιολογικό απόβλητο, αποτελεί ένα πολύτιμο βιολογικό υλικό. Περιέχει αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα (αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα) που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ασθενών με αιματολογικά νοσήματα όπως οι οξείες λευχαιμίες. Το ΟπΑ χρησιμοποιείται σε ασθενείς που χρειάζονται μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων ως εναλλακτική πηγή του μυελού των οστών. Όταν υπάρχει δυσκολία εύρεσης συμβατού δότη μυελού των οστών στην οικογένεια ή στην παγκόσμια Δεξαμενή εθελοντών δοτών μυελού οστών, τότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί το ΟπΑ. Για αυτό είναι πολύ σημαντική η δωρεά του ΟπΑ σε Δημόσιες Τράπεζες Ομφαλικών Βλαστοκυττάρων (όπως η Δημόσια Τράπεζα Ομφαλικών Βλαστοκυττάρων (ΔηΤΟΒ) Κρήτης).

• Γιατί δωρεά και όχι φύλαξη;

Η φύλαξη του ΟπΑ και η δέσμευση των κυττάρων του για αυτόλογη ή οικογενειακή χρήση δεν συστήνεται παγκοσμίως από τις αρμόδιες Επιστημονικές Εταιρείες. Ο λόγος που συστήνεται η δωρεά του ΟπΑ σε Δημόσιες Τράπεζες δεν βασίζεται μόνο στον αλτρουϊσμό αλλά κυρίως σε ιατρικά δεδομένα. Όπως ενημερώνουμε τους γονείς, η πιθανότητα να χρειαστούν τα βλαστοκύτταρα του ΟπΑ για το ίδιο το παιδί που γεννιέται (αυτόλογη μεταμόσχευση) είναι μηδαμινή, για τους παρακάτω λόγους:
(α) Σε κληρονομικά/γενετικά νοσήματα δεν χρησιμοποιούνται αυτόλογα βλαστοκύτταρα γιατί έχουν και αυτά τη γενετική διαταραχή.
(β) Σε κακοήθειες όπως οι λευχαιμίες της παιδικής ηλικίας, θεραπεία επιτυγχάνεται σε ποσοστό 80% με χημειοθεραπεία μόνο, χωρίς μεταμόσχευση. Για το 20% των ασθενών που θα χρειαστούν μεταμόσχευση, θεραπεία εκλογής είναι η αλλογενής μεταμόσχευση (με κύτταρα από άλλο υγιές άτομο) και όχι η αυτόλογη.
(γ) Τα νοσήματα που θεραπεύονται με αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων στα πρώτα 20 χρόνια της ζωής είναι εξαιρετικά σπάνια.
(δ) Κάθε μονάδα ΟπΑ επαρκεί για μεταμόσχευση ατόμου με μικρό σωματικό βάρος (κυρίως μικρά παιδιά), οπότε σε ενήλικες πρέπει να χρησιμοποιηθούν τουλάχιστον 2 μονάδες ΟπΑ.

•Πόσο ενημερωμένος είναι ο κόσμος στην Κρήτη για την αξία του ομφαλικού αίματος και των βλαστοκυττάρων;

Ο κόσμος της Κρήτης ενημερώνεται ολοένα και περισσότερο για τη δυνατότητα δωρεάς του ΟπΑ. Σε αυτό έχει συμβάλει η λειτουργία της ΔηΤΟΒ Κρήτης που λειτουργεί στην Αιματολογική Κλινική του ΠΑΓΝΗ. Μέσω της ΔηΤΟΒ γίνονται διάφορες δράσεις ενημέρωσης του γενικού πληθυσμού. Όμως και Σύλλογοι Εθελοντών Αιμοδοτών προωθούν την ιδέα της δωρεάς μυελού των οστών και ΟπΑ καθώς και οι Επαγγελματίες Υγείας στο χώρο της Μαιευτικής-Γυναικολογίας (γιατροί, μαίες) οι οποίοι ενημερώνουν τους υποψήφιους γονείς για τη χρησιμότητα της δωρεάς του ΟπΑ στη ΔηΤΟΒ Κρήτης. Εξαιρετική είναι επίσης η συμβολή των μαιών τόσο στο Ηράκλειο όσο και στα Χανιά που ενημερώνουν τις μέλλουσες μητέρες ή τα νέα ζευγάρια σε συστηματικά σεμινάρια που πραγματοποιούν.
Από πλευράς μας, από την έναρξη λειτουργίας της ΔηΤΟΒ το 2016 και μετά, έχουμε καταφέρει να αποτελέσει θεσμό, η “Εβδομάδα Ενημέρωσης για τα Βλαστοκύτταρα” στα μέσα του Νοεμβρίου κάθε χρόνο, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για το Ομφαλικό Αίμα. Ως σημαντικότερη δράση θεωρούμε την επίσκεψη και ξενάγηση στους χώρους της ΔηΤΟΒ Κρήτης μαθητριών/μαθητών Λυκείου από διάφορα σχολεία του Νομού Ηρακλείου και την ενημέρωσή τους από το επιστημονικό προσωπικό. Μάλιστα, έχουν αρχίσει να έρχονται σχολεία και εκτός Ν. Ηρακλείου όπως π.χ. από το Ν. Χανίων. Είναι δράσεις που τις οργανώνουμε με μεγάλη χαρά, καθώς θεωρούμε ότι η κουλτούρα του εθελοντισμού και της προσφοράς πρέπει να αναπτύσσεται από τη νεαρή ηλικία. Υπάρχει ωστόσο μεγάλο περιθώριο στην εντατικοποίηση της ενημέρωσης και είναι σημαντικό να υποστηριχτεί αυτό το εγχείρημα και από τοπικούς φορείς αλλά και πιο κεντρικά, συμπεριλαμβάνοντας και τις τρεις Δημόσιες Τράπεζες ΟπΑ που υπάρχουν στην Ελλάδα. Περισσότερες πληροφορίες μπορεί να πάρει κάποιος από την ιστοσελίδα μας https://www.cordbloodbankcrete.gr/ και στα τηλέφωνα μας +30 2810-394726 & +30 6930847253

• 100.000 γεννήσεις κάθε χρόνο, όμως τα ποσοστά δωρεάς και συλλογής, αποθήκευσης κλπ εν τέλει στις δημόσιες τράπεζες ΟπΑ παραμένουν χαμηλά. Τι πάει λάθος; Ποια η εικόνα στην Κρήτη και ποιος ο στόχος;

Πράγματι, ενώ ο αριθμός των τοκετών είναι περίπου 100.000 το χρόνο ανά την Ελλάδα, ένα μικρό ποσοστό αυτών τελικά δωρίζεται στις Δημόσιες Τράπεζες (Θεσσαλονίκη, Αθήνα, Κρήτη). Προφανώς ο βαθμός ενημέρωσης των γονέων δεν είναι επαρκής. Επιπλέον, από τις μονάδες ΟπΑ που φτάνουν στις Τράπεζες, μόνο ένα μικρό ποσοστό κρίνεται κατάλληλο για επεξεργασία, φύλαξη και μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων. Το ποσοστό απόρριψης είναι μεγάλο παγκοσμίως και οφείλεται κυρίως στο μικρό όγκο του ΟπΑ που τελικά περισσεύει μετά τον τοκετό.
Στην Κρήτη και στην Ελλάδα γενικότερα που υπάρχει μεγάλη γενετική ποικιλομορφία του πληθυσμού, στόχος είναι όχι μόνο η αύξηση γενικά του αριθμού των μονάδων ΟπΑ αλλά και η αύξηση των δωρεών από περιοχές με ιδιαίτερα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας. Ασθενείς με ιδιαίτερα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας δεν βρίσκουν εύκολα μοσχεύματα από την παγκόσμια Δεξαμενή Δοτών. Αυτή την προσπάθεια συντονίζουμε ως ΔηΤΟΒ σε συνεργασία με όλες τις Δημόσιες Τράπεζες της Ελλάδος, το ΙΤΕ και τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων στο πλαίσιο προγράμματος που έχει χρηματοδοτηθεί από την Περιφέρεια Κρήτης και από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας & Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ).

• Υπάρχουν άλλες χρήσεις των αρχέγονων αυτών αιμοποιητικών κυττάρων;

Η πολιτική της ΔηΤΟΒ Κρήτης, αλλά και άλλων δημόσιων Τραπεζών παγκοσμίως είναι να προσπαθούν να βρουν τρόπους αξιοποίησης του ΟπΑ σε επιπλέον θεραπευτικές εφαρμογές, πέρα των μεταμοσχεύσεων, προς όφελος των ασθενών. Τέτοιες εφαρμογές αφορούν στο πεδίο των κυτταρικών θεραπειών, αναγεννητικής ιατρικής και εξειδικευμένων εφαρμογών στην ιατρική μεταγγίσεων. Πρόσφατα περιγράψαμε τις εφαρμογές αυτές και τις προοπτικές των Δημόσιων Τραπεζών στην Ελλάδα στο πλαίσιο δημοσίευσής μας (J Clin Med. 2024 Feb 18;13(4):1152. doi: 10.3390/jcm13041152.)
Ειδικά στη ΔηΤΟΒ Κρήτης, σε συνεργασία με την Αγγειοχειρουργική Κλινική του ΠΑΓΝΗ, έχουμε ξεκινήσει μελέτη χρήσης του ΟπΑ για παρασκευή γέλης αιμοπεταλίων για την επούλωση ελκών/ πληγών σε διαβητικούς ασθενείς. Στη μελέτη χρησιμοποιούνται οι μονάδες ΟπΑ που δεν είναι κατάλληλες για μεταμόσχευση και τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά.

Τη συνέντευξη πήρε η Νικολέτα Βρέκα.

Πηγή: Χανιώτικα Νέα

Ο καθηγητής Αιματολογίας – Ογκολογίας Μελέτιος-Αθανάσιος Δημόπουλος, τέως πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της επιστημονικής επιτροπής του ΕΔΙΜΟ, μιλάει στο Ράδιο «Κ» και τον Νότη Παπαδόπουλο.

Μπορείτε να ακούσετε τη συνέντευξη εδώ.

Ο ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα 9.84 φιλοξενεί τον επιστημονικό υπεύθυνο του ΕΔΙΜΟ, Κωνσταντίνο Στρατάκη, με αφορμή την επικείμενη εκδήλωση του δικτύου, η οποία θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 6 Νοεμβρίου 2023 στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ.

Για την πρώτη εκδήλωση του ΕΔΙΜΟ, τις υπηρεσίες που θα προσφέρει το δίκτυο σε ογκολογικούς ασθενείς και τους μελλοντικούς στόχους μιλάει στον Σκάι Κρήτης και την Ελένη Βακεθιανάκη η υπεύθυνη μονάδας διαγνωστικής γενετικής και ιατρικής ακριβείας ΔΙΓΕΝΙΑ, Εμμανουέλα Λιναρδάκη.

Μπορεί οι πολυκυστικές ωοθήκες να αποτελούν σύμφωνα με τους ειδικούς παράγοντα κινδύνου για γυναικολογικούς καρκίνους όπως πχ του ενδομητρίου, των ωοθηκών και του μαστού, ωστόσο νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε αρχές του μήνα στο επιστημονικό περιοδικό «Jama Oncology» τις συσχετίζει με τον καρκίνο στο πάγκρεας.

Όπως εξηγεί στο Πρακτορείο Fm και στην εκπομπή της Τάνιας Η. Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας», ο διευθυντής Γενετικής του Ανθρώπου και Ιατρικής Ακριβείας στο ΙΤΕ, Κωσταντίνος Στρατάκης, οι ερευνητές που έκαναν αυτή τη μικρή μελέτη στο αντικαρκινικό κέντρο «Memorial Sloan Kettering» στη Νέα Υόρκη, βρήκαν ότι ένα ιστορικό πολυκυστικών ωοθηκών στις γυναίκες, σχεδόν διπλασιάζει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παγκρέατος.

ΕΔΙΜΟ: Ανάπτυξη νέων τεχνολογικών σε διάγνωση και θεραπεία
«Η χώρα μας έχει την τύχη να έχει εξαιρετικά αντικαρκινικά κέντρα κι εμείς στην Κρήτη έχουμε την τιμή να συντονίζουμε το ΕΔΙΜΟ, που λειτουργεί από το καλοκαίρι, όπου συμμετέχουν πολλοί φορείς απ όλη την Ελλάδα, πανεπιστήμια, νοσοκομεία και ερευνητικά ιδρύματα. Ένας από τους λόγους ύπαρξης του Δικτύου είναι ο συντονισμός της έρευνας για τον καρκίνο, για την παροχή γενετικών υπηρεσιών σε ασθενείς και βέβαια την έρευνα σε αυτά που συζητάμε, δηλαδή ποιοι είναι οι κίνδυνοι που αυξάνουν τους διάφορους καρκίνους, ποιοι είναι οι μοριακοί δείκτες, βιοχημικοί και άλλοι που μπορούμε να ανιχνεύσουμε στο αίμα, στο σάλιο, στα ούρα, για να μπορέσουμε να διαγνώσουμε τον καρκίνο πιο νωρίς. Οπότε ναι γίνονται τέτοιες μελέτες στη Ελλάδα και συνδυάζονται με ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, τόσο διαγνωστικών και ελπίζουμε και θεραπευτικών».

Πηγή: amna.gr

Για την ιατρική ακριβείας και την εξατομίκευση μίλησε στην εκπομπή Health Μatters του The caller ο Κωνσταντίνος Στρατάκης, Διευθυντής Γενετικής του Ανθρώπου & Ιατρικής Ακριβείας στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του Ινστιτούτου Τεχνολογίας και Έρευνας στην Κρήτη και επιστημονικός υπεύθυνος του Ελληνικού Δικτύου Μοριακής Ογκολογίας.

Όπως τόνισε ο κ. Στρατάκης, η Ιατρική Ακριβείας δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο Ιπποκράτης είχε μιλήσει για τις ανάγκες, για τις γενετικές καταβολές, για την εξατομίκευση και το περιβάλλον.

Όπως χαρακτηριστικά είπε “κανένας ασθενής είναι ίδιος με τον άλλον, ακόμη και αν έχουν την ίδια ασθένεια”.

Οι πιο πολλές εφαρμογές εξατομικευμένης Ιατρικής απαντώνται σήμερα στην Ογκολογία. Ο αριθμός των βιοδεικτών αυξάνεται και οι απεικονιστικές μέθοδοι μάς δίνουν τη δυνατότητα εξατομικευμένης θεραπείες και διάγνωσης. “Οι πιο στοχευμένες θεραπείες”, εξήγησε ο κ. Στρατάκης, έχουν λιγότερες παρενέργειες και πιο μεγάλα εχέγγυα δράσης”.

Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, “σε πολλούς καρκίνους, δεν γίνονται θεραπείες χωρίς μοριακή ταυτοποίηση του όγκου. Ο όγκος του κάθε ασθενούς είναι διαφορετικός γιατί έχει ένα γενετικό υλικό που είναι τελείως διαφορετικό από ασθενή σε ασθενή, ακόμη κι αν ιστολογικά και φαινοτυπικά όγκος είναι ίδιος”.

Στόχος μάλιστα του Ελληνικού Δικτύου Μοριακής Ογκολογίας του οποίου ηγείται, είναι να προσφέρει υπηρεσίες Μοριακής Ογκολογίας σε όλους τους Έλληνες ασθενείς.

Ωστόσο, όπως επισήμανε ο κύριος Στρατάκης, “η μεγάλη επιτυχία της εξατομικευμένης Ιατρικής θα είναι όταν θα εφαρμοστεί στην πρόληψη. Όταν δηλαδή χρησιμοποιώντας εξατομικευμένες πληροφορίες για κάθε έναν από εμάς θα μπορούν να βγαίνουν εξατομικευμένες οδηγίες”.

Πηγή: thecaller.gr

Με αφορμή την εκδήλωση «Η ιατρική ακριβείας στη σύγχρονη ζωή», ο καθηγητής Κωνσταντίνος Στρατάκης μίλησε στον ραδιοφωνικό σταθμό Σκάι Κρήτης για τις εξελίξεις στην ιατρική ακριβείας και τον ρόλο της στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία ασθενειών.

 

Επί τρεις δεκαετίες, είχε αφιερώσει την έρευνά του στη μελέτη σπάνιων νοσημάτων. Τώρα, όπως και άλλοι γενετιστές ανά τον κόσμο, αισθάνθηκε ότι ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για να αφοσιωθεί σε πιο συχνές νόσους, όπως το μεταβολικό σύνδρομο, την υπέρταση και τον καρκίνο, όπου θα αξιοποιήσει όσα έμαθε όλα αυτά τα χρόνια από τη μελέτη κληρονομικών νόσων στην Αμερική.

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Στρατάκης, κλινικός γενετιστής γιατρός και διευθυντής ερευνών γενετικής και ιατρικής ακριβείας στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ, μιλά στην εφημερίδα«Πατρίς» για το Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας (ΕΔΙΜΟ) και τι έχει να προσφέρει σε ογκολογικούς ασθενείς και πώς η Ιατρική Ακριβείας θα συμβάλλει στην πρόγνωση και διάγνωση των όγκων αλλά και τη βελτίωση των θεραπειών.

Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:

–Κύριε Στρατάκη, αρχικά θα ήθελα να σας θέσω το εξής ερώτημα: πώς ένας επιστήμονας του δικού σας βεληνεκούς αποφασίζει να επαναπατριστεί; Ποιο είναι το όραμά σας για την έρευνά σας στη χώρα μας;

«Όταν έκανα τις σπουδές μου στη Γενετική Ιατρική, ήταν η εποχή κατά την οποία είχε διαφανεί ότι η τεχνολογία θα άλλαζε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εξασκείται η επιστήμη αυτή.

Ήταν η δεκαετία του ’90 και είχε αρχίσει ήδη η προσπάθεια για την αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, τη χαρτογράφησή του και, βέβαια, έγιναν οι πρώτες προσπάθειες από τα αποτελέσματα της κωδικοποίησης και χαρτογράφησης για την εύρεση γονιδίων και άλλων γενετικών αιτίων ανθρώπινων νόσων. Οπότε ήταν σαφές ήδη από τότε ότι τα επόμενα 20 με 30 χρόνια θα ζούσαμε μια επανάσταση στον χώρο της Γενετικής και γενικότερα της Ιατρικής.

Στο εργαστήριό μου στην Αμερική, από το 1995 έως το 2021, βρήκαμε πάνω από 35 γονίδια σε διάφορες νόσους και περιγράψαμε έξι νέες νόσους κλινικά αλλά και ως προς τη γενετική τους αιτιολογία. Τα τελευταία χρόνια, ένιωσα ότι όλο αυτό είχε ολοκληρώσει τον κύκλο του και ήμουν έτοιμος για το επόμενο βήμα.

Η αλλαγή από τη μελέτη των σπάνιων νοσημάτων, στη μελέτη της γενετικής πιο γνωστών και πιο συχνών, είναι κάτι που αφορά πολλούς γενετιστές γιατρούς της γενιάς μου. Όταν ξεκίνησε η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, η φιλοδοξία των περισσότερων γενετιστών ήταν να βρουν αιτιολογίες για τις σπάνιες νόσους των οποίων το νούμερο λέγεται ότι είναι γύρω στις 10.000· δηλαδή υπάρχουν 10.000 ασθένειες, οι οποίες προκαλούνται από ένα γονίδιο. Πράγματι, το 2021, όταν αποφάσισα να φύγω από την Αμερική, μετά από 35 χρόνια δουλειάς, είχαν χαρτογραφηθεί γύρω στις 6.000 με 7.000 από αυτές τις νόσους.

Οι υπόλοιπες είναι εξαιρετικά σπάνιες και δεν αφορούν παρά ελάχιστα άτομα ή οικογένειες. Η μελέτη τους είναι εξαιρετικά σημαντική, αλλά και δύσκολη. Από την άλλη πλευρά, η τεχνολογία μάς έχει επιτρέψει σήμερα να χρησιμοποιήσουμε τις γνώσεις από αυτά τα σπάνια νοσήματα, ό,τι μάθαμε μελετώντας τα, για να βρούμε τη γενετική αιτιολογία των συχνότερων νοσημάτων, κάτι το οποίο, για μικρούς πληθυσμούς, όπως για παράδειγμα ο ελληνικός, είναι πιο αποδοτικό ερευνητικά και, ίσως, πιο σημαντικό κλινικά.

Οπότε, το 2020, μετά από σχεδόν 30 χρόνια σε ένα κλινικό κέντρο στις ΗΠΑ, όπου έβλεπα μόνο σπάνια νοσήματα, άρχισα να αναζητώ έναν πληθυσμό για να μελετήσω παθήσεις πολύ πιο συχνές, αξιοποιώντας τις γνώσεις που είχα αποκτήσει από τη γενετική σπάνιων παθήσεων. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω την τεχνολογία για να βοηθήσω όσους περισσότερους συνανθρώπους μου μπορώ.

Αυτή ήταν και η κατάλληλη εποχή για να επιστρέψω στην Ελλάδα, ώστε να προσφέρω τις γνώσεις τις οποίες είχα αποκτήσει από την πολύχρονη εμπειρία μου και να φτιάξω κάτι πραγματικά ωφέλιμο για τη χώρα μου. Φυσικά, δε θα ήταν τόσο χρήσιμο αν ασχολούμουν συνέχεια με τα ίδια σπάνια νοσήματα, τα οποία μελετούσα στις ΗΠΑ σε ασθενείς από όλον τον κόσμο. Εδώ, με ένα πληθυσμό 10 εκ ανθρώπων, είναι λογικό να ασχοληθεί κανείς με τη Γενετική νοσημάτων, τα οποία δεν είναι καθόλου σπάνια, όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης, η υπέρταση, το μεταβολικό σύνδρομο.

Στην Αμερική, αντλούσα από πληθυσμό 330 εκ, και στο νοσοκομείο που ήμουν έπαιρνα περιπτώσεις από ολόκληρη τη γη, από τη Νότια Αμερική, την Ασία και αλλού. Εδώ δεν έχουμε τέτοια φιλοδοξία, τουλάχιστον όχι προς το παρόν. Η φιλοδοξία μας εδώ είναι να χρησιμοποιήσουμε τα εργαλεία και τις γνώσεις που αποκτήσαμε όλα αυτά τα χρόνια για να βοηθήσουμε τον Έλληνα ασθενή, ή, ακόμα καλύτερα, τον Έλληνα πολίτη. Να βοηθήσουμε τον μέσο Έλληνα να προλάβει την υπέρταση, το μεταβολικό σύνδρομο, τον καρκίνο ή να τα διαγνώσει πιο νωρίς και να τα αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά».

-Τι οφέλη θα έχει ο ογκολογικός ασθενής από το Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας;

«Η Ελλάδα πρωτοπορεί σε αυτόν τον τομέα, καθώς το Υπουργείο Ανάπτυξης, εδώ και τέσσερα χρόνια, έχει δημιουργήσει το πρώτο δίκτυο στον χώρο, το Εθνικό Δίκτυο Ιατρικής Ακριβείας στην Ογκολογία (ΕΔΙΑΟ), του οποίου η χρηματοδότηση έληξε τον Δεκέμβριο του 2021. Ήταν ανάγκη, επομένως, αυτό το δίκτυο με κάποιο τρόπο να συνεχιστεί, και το Υπουργείο Ανάπτυξης βρήκε τους πόρους για να δημιουργηθεί ένα δίκτυο που θα είναι και ουσιαστικά και επιστημονικά και κλινικά η συνέχεια του ΕΔΙΑΟ. Θα χρησιμοποιήσει ό,τι μάθαμε από τα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του, προκειμένου στο εξής να συντονίσει, όχι μόνο την έρευνα της ιατρικής ακριβείας στην ογκολογία, αλλά και τις υπηρεσίες προς τον ασθενή.

Πώς ακριβώς θα βοηθηθεί ο ασθενής; Από την ύπαρξη ενός δικτύου, του οποίου οι υποδομές τέθηκαν παλιότερα, με τη λειτουργία του πρώτου δικτύου, και τώρα, με τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν, θα μπορέσει να προσφέρει βελτιωμένες εξειδικευμένες υπηρεσίες, μέσω διαφόρων νοσοκομείων και εργαστηρίων της χώρας».

-Έχετε πει ότι μπορεί να ελεγχθούν γενετικά συμπεριφορές όπως ο εθισμός στη ζάχαρη… Τι δρόμοι ανοίγονται μπροστά μας; Μέχρι ποιο σημείο θα μπορεί η επιστήμη να επέμβει στον άνθρωπο;

«Μιλάμε για ορισμένες συμπεριφορές, φαινοτύπους, όπως λέγονται στην ιατρική. Το αν κανείς τρώει πολλή ζάχαρη ή όχι είναι μεν μια συμπεριφορά, η οποία μαθαίνεται, αλλά έχει και ένα γενετικό υπόβαθρο.

Όλες οι συμπεριφορές έχουν γενετικό υπόβαθρο αλλά και μαθαίνονται, και η γενετική μπορεί να βοηθήσει μόνο στο κομμάτι που εξαρτάται από το γενετικό υπόβαθρο μιας συμπεριφοράς. Δεν είναι εύκολο να αλλάξει κανείς συμπεριφορές, αλλά αυτό θα μπορέσει να γίνει όπου είναι απολύτως απαραίτητο. Φανταστείτε να μαθαίναμε για μία θεραπεία για την γενετική αιτιολογία του εθισμού· σε λίγα χρόνια θα μπορούσε ένας άνθρωπος που είναι εθισμένος στα ναρκωτικά, για παράδειγμα, να λάβει μια γενετικού τύπου θεραπεία η οποία θα τον βοηθούσε να απεξαρτηθεί.

Πρόκειται για θέματα πολύ ευαίσθητα. Η Γενετική θα μπορούσε να κάνει πολλά, όμως, υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να συζητηθούν. Η τεχνολογία προχωράει, ωστόσο είναι σημαντικό να υπάρχουν όρια, τα οποία καθορίζονται κάθε φορά τόσο από το τι θεωρείται αποδεκτό από την κοινωνία, όσο και από τους κανόνες βιοηθικής».

-Ως επιστήμονας, αισθάνεστε ότι υπάρχει μία γραμμή που δεν πρέπει να ξεπεραστεί;

«Όλοι οι γενετιστές τραβάμε μια γραμμή στη γενετική τροποποίηση του ανθρώπινου εμβρύου για οποιοδήποτε λόγο, πέρα από την απόλυτη ανάγκη να σωθεί η ζωή του από ένα νόσημα, μια θανατηφόρα ασθένεια. Όπου τίθεται τέτοιο ζήτημα, θα πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και έπειτα από μελέτες που θα έχουν αποδείξει ότι η επιχειρούμενη θεραπεία είναι ασφαλής».

Έτσι θα μειωθούν οι χημειοθεραπείες και οι παρενέργειές τους

-Είναι πιθανό να μειωθούν δραστικά οι χημειοθεραπείες; Μπορούμε να οδηγηθούμε σε άλλου είδους αντιμετώπιση του καρκίνου, πιο «φιλική» προς τον ασθενή;

«Σε αυτό το οποίο θα βοηθήσει η ιατρική ακριβείας στην ογκολογία είναι η στόχευση των θεραπειών σε συγκεκριμένους όγκους, ώστε η θεραπεία να είναι πιο αποτελεσματική.

Ο βιολογικός/ γενετικός χαρακτηρισμός ενός καρκίνου επιτρέπει την επιλογή μιας χημειοθεραπείας (και άλλων θεραπειών), η οποία είναι στοχευμένη. Το να λαμβάνουν την ίδια θεραπεία όλοι οι ασθενείς που έχουν έναν συγκεκριμένο τύπου καρκίνου, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν θεραπεία, είναι λάθος. Ξέρουμε ότι τα καρκινικά κύτταρα είναι εξαιρετικά μεταλλασσόμενα: έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν και να αποκτούν καινούριες γενετικές παραλλαγές, οι οποίες είναι διαφορετικές από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Αν δεν γίνεται μοριακός χαρακτηρισμός του καρκίνου, τότε τα φάρμακα τα οποία δίνουμε χωρίς να έχουν εξειδικευτεί, χωρίς να είναι στοχευμένα, μοιραία, αργά ή γρήγορα αποτυγχάνουν να ελέγξουν τον όγκο.

Επομένως, το Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας φιλοδοξεί να συμβάλλει στην παροχή εξατομικευμένης θεραπείας σε περισσότερους ασθενείς, με μεγαλύτερη, ως εκ τούτου, πιθανότητα παρέμβασης στην εξέλιξη ενός όγκου.

Φανταστείτε μια χημειοθεραπεία σε έναν ασθενή με καρκίνο και η θεραπεία να μη δουλέψει επειδή δεν έχει γίνει στόχευση. Ο ασθενής θα έχει υποστεί όλες τις παρενέργειες, χωρίς κανένα όφελος. Με τη μοριακή στόχευση, με τον γενετικό έλεγχο επιτρέπεται η εξειδίκευση στη θεραπεία, δίνονται μόνο φάρμακα τα οποία με κάποια βεβαιότητα θα δουλέψουν και όχι φάρμακα που δε θα δουλέψουν. Αυτός είναι ένας τρόπος με τον οποίο μειώνονται οι χημειοθεραπείες και οι παρενέργειές τους, και βελτιώνονται και τα αποτελέσματά τους».

Πηγή: Εφημερίδα «Πατρίς» 

Για τις νέες δυνατότητες που ανοίγονται μέσα από το Εθνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας μίλησε στον Σκάι Κρήτης και την Ελένη Βακεθιανάκη ο συντονιστής του ΕΔΙΜΟ, Κωνσταντίνος Στρατάκης.